بهترین زمان شارژ گاز کولر خودرو چه موقع است؟
گرمای تابستان که از راه میرسد، اولین چیزی که در خودرو به آن پناه میبریم کولر است. اما گاهی در داغترین روزهای سال کولر مثل قبل خنک نمیکند. باد میزند، اما خبری از سرما نیست. در چنین شرایطی اولین سوال این است که آیا وقت شارژ گاز کولر رسیده است یا مشکل از جای دیگری است؟ عملکرد درست سیستم تهویه خودرو تا حد زیادی به میزان و کیفیت گاز مبرد آن بستگی دارد. اگر مقدار این گاز کم شود یا نشتی در سیستم وجود داشته باشد، کولر نمیتواند کابین را خنک کند. به همین دلیل بررسی دورهای کولر و در صورت نیاز شارژ گاز کولر خودرو، میتواند از دردسرهای تابستانی جلوگیری کند. در ادامه این مقاله بررسی میکنیم چه زمانی باید گاز کولر خودرو را شارژ کرد، چه نشانههایی از کاهش یا نشتی گاز خبر میدهند و هنگام شارژ گاز کولر به چه نکاتی باید توجه کنید؛ پس تا انتها با ما همراه باشید.
فهرست محتوا
سیستم تهویه مطبوع خودرو چگونه کار میکند؟
سیستم کولر خودرو بر پایه چرخهای به نام «سیکل تبرید» کار میکند. در این چرخه، گاز مبرد مدام بین حالت گاز و مایع تغییر میکند و با جابهجایی گرما، فضای داخل خودرو را خنک نگه میدارد. یعنی این سیستم گرمای داخل کابین را جذب کرده و آن را به بیرون از خودرو میفرستد.
چه گازهایی در سیستم کولر خودرو نقش دارند؟
همه گازهای مبرد یکسان نیستند و در طول زمان فناوری آنها تغییر کرده تا آسیب کمتری به محیط زیست وارد شود. در گذشته، خودروسازان از گازی به نام R-12 یا همان فرئون استفاده میکردند. این گاز از خانواده کلروفلوروکربنها (CFC) بود؛ عملکرد عالی داشت، قابل اشتعال نبود و برای انسان خطری نداشت. با این حال پژوهشها در دهه ۱۹۸۰ نشان داد که ترکیبات CFC با رسیدن به جو زمین، لایه اوزون را تخریب میکنند. این مسئله باعث شد استفاده از فرئون طبق توافقنامه بینالمللی مونترال در سال ۱۹۹۴ ممنوع شود.
پس از آن، نسل جدیدی از مبردها با نام R-134a وارد بازار شد. این گاز از نوع HFC (هیدروفلوروکربن) است و نسبت به مدل قبلی، تأثیر بسیار کمتری بر لایه اوزون دارد. به همین دلیل، در بسیاری از خودروها تا سالها به عنوان جایگزینی امنتر استفاده میشد.
در سالهای اخیر اما گاز پیشرفتهتری با نام R-1234yf معرفی شدهاست. این گاز از خانواده HFO (هیدروفلوروالفین) است و نسبت به R-134a مقدار بسیار کمتری گاز گلخانهای تولید میکند. برندهایی مانند بامو، مرسدس بنز، فولکسواگن و تویوتا از این مبرد در خودروهای جدید خود استفاده میکنند.
هر چند وقت یکبار باید گاز کولر خودرو را شارژ کنیم؟
برخلاف تصور بسیاری از رانندگان، گاز کولر خودرو مصرفی نیست که لازم باشد هر سال آن را شارژ کنید. در یک سیستم سالم و بدون نشتی، گاز مبرد در یک چرخه بسته گردش میکند و بهطور طبیعی نباید بهسرعت کاهش پیدا کند. به همین دلیل برای شارژ گاز کولر خودرو برنامه زمانی ثابتی وجود ندارد. با این حال، گذشت زمان، فرسودگی قطعات، شل شدن اتصالات یا ایجاد نشتیهای کوچک میتواند باعث کاهش تدریجی گاز مبرد شود. وقتی مقدار گاز کم شود، عملکرد سیستم تهویه نیز افت میکند و کولر دیگر مانند گذشته کابین را خنک نمیکند. به طور معمول اگر سیستم کولر سالم باشد، ممکن است چند سال بدون نیاز به شارژ کار کند. اما اگر احساس کردید قدرت خنککنندگی کولر کمتر شده، باد خروجی سرد نیست یا زمان بیشتری طول میکشد تا کابین خنک شود، بهتر است سیستم کولر را بررسی کنید.
علائمی که نشان میدهند کولر خودرو نیاز به شارژ گاز دارد
مهمترین نشانههای نیاز به شارژ گاز کولر خودرو عبارتاند از:
- هوای خروجی گرم یا نیمهسرد است. اگر کولر را روشن میکنید و بهجای هوای خنک، باد ولرم یا حتی گرم بیرون میزند، احتمال زیادی وجود دارد که میزان گاز مبرد کاهش یافته باشد.
- صدای غیرعادی از کولر شنیده میشود. صدای خشخش، تقتق یا فشار زیاد هنگام روشن بودن کولر نشانهی آن است که کمپرسور به سختی کار میکند و فشار گاز در سیستم کافی نیست.
- جریان هوای خروجی ضعیفتر از گذشته است. وقتی حجم گاز کمتر میشود، سرمای تولیدی کاهش پیدا میکند و در نتیجه جریان هوای بیرونآمده از دریچهها قدرت خنککنندگی خود را از دست میدهد.
- یخزدگی روی لولهها یا کندانسور. در برخی مواقع به دلیل کمبود گاز، تعادل فشار در سیستم بههم میخورد و بخشهایی از لولهها دچار یخزدگی میشوند.
راهنمای قدمبهقدم برای شارژ کولر خودرو
در ادامه، یک راهنمای مرحلهبهمرحله برای شارژ ایمن و درست سیستم کولر خودرو آوردهایم.
۱. ابزار لازم را آماده کنید
پیش از هر چیز، مطمئن شوید مبرد درست را انتخاب کردهاید. بیشتر خودروهای جدید از R-134a استفاده میکنند، اما بهتر است مدل گاز در دفترچه خودرو یا برچسب روی موتور را بررسی کنید. حالا باید ابزار موردنیاز شامل کیت شارژ شامل شلنگ و گیج فشار، دستکش و عینک ایمنی و دماسنج برای بررسی سرمای خروجی را آماده کنید.
۲. خودرو را برای شروع کار آماده کنید
ماشین را روی سطح صاف پارک کنید و ترمز دستی را بکشید. موتور باید خاموش باشد. پورت فشار پایین را پیدا کنید؛ روی لوله آلومینیومی ضخیم بین کمپرسور و اواپراتور قرار دارد. محل دقیق آن در دفترچه خودرو توضیح داده شده است.
۳. اتصال کیت شارژ
شلنگ کیت را به پورت فشار پایین وصل کنید. اتصال باید محکم و بدون لقی باشد. قوطی مبرد را نیز به کیت ببندید.
۴. سیستم کولر را روشن و فشار را بررسی کنید
موتور را روشن کنید و کولر را روی بیشترین توان قرار دهید. سپس گیج فشار را بخوانید و آن را با مقدار توصیهشده برای خودروتان مقایسه کنید.
۵. افزودن مبرد
برای اضافهکردن گاز، ماشه روی کیت را فشار دهید. در صورت نیاز، قوطی مبرد را آرام تکان دهید تا جریان گاز پایدار بماند. همزمان گیج را زیر نظر داشته باشید تا سیستم بیش از حد شارژ نشود.
۶. دمای خروجی را اندازهگیری کنید
دماسنج را جلوی دریچه کولر قرار دهید. اگر شارژ بهدرستی انجام شده باشد، دمای هوای خروجی باید به شکل محسوسی پایین بیاید.
۷. جدا کردن کیت شارژ
پس از رسیدن فشار به حد استاندارد، ماشه را رها کنید و شلنگ را بهآرامی از پورت جدا کنید.
۸. بررسی نهایی
چند دقیقه کولر را روشن نگه دارید و مطمئن شوید که صدای غیرعادی وجود ندارد، نشتی در لولهها یا اتصالات دیده نمیشود و سرمای خروجی ثابت و کافی است.
علت خالی شدن گاز کولر خودرو چیست؟
خالی شدن کامل گاز کولر به دلیل یک آسیب جدی در سیستم تهویه رخ میدهد. در حالت عادی، مدار کولر بسته است و گاز مبرد نباید بهطور کامل از بین برود. بنابراین اگر کولر خودرو ناگهان دیگر خنک نمیکند، احتمال زیادی وجود دارد که یکی از قطعات سیستم دچار ترک، شکستگی یا پارگی شده باشد.
- تصادف یا برخورد شدید خودرو که میتواند به کندانسور، لولهها یا اتصالات کولر آسیب بزند.
- واژگونی یا ضربههای سنگین که باعث ترک خوردن یا شکستن قطعات سیستم تهویه میشود.
- آسیب دیدن لولهها یا اتصالات اصلی در اثر ضربه یا فشار زیاد.
در چنین شرایطی گاز مبرد بهسرعت از سیستم خارج میشود و کولر توان خنککردن خود را از دست میدهد. پیش از شارژ مجدد، باید محل نشتی پیدا و برطرف شود؛ در غیر این صورت گاز تازه نیز خیلی زود از سیستم خارج خواهد شد.
روش نشتیابی گاز کولر خودرو
برخلاف برخی مشکلات خودرو که راننده میتواند بهراحتی آنها را تشخیص دهد، نشتیابی گاز کولر خودرو کاری تخصصی است و به ابزارهای خاص نیاز دارد. به همین دلیل این کار اغلب در تعمیرگاهها و توسط تکنسینهای حرفهای انجام میشود. این کار در اکثر مواقع به روشهای زیر انجام میشود:
۱. استفاده از لامپ فرابنفش (UV)
در برخی موارد، مادهای رنگی به گاز مبرد اضافه میشود که زیر نور فرابنفش قابل مشاهده است. تکنسین با تاباندن چراغ UV به لولهها و اتصالات، محل خروج گاز را شناسایی میکند. هر جا که رد رنگ دیده شود، همان نقطه نشتی است.
۲. استفاده از دستگاه تشخیص الکترونیکی
یکی از ابزارهای پیشرفته تعمیرگاهی، نشتییاب الکترونیکی مبرد است. این دستگاه نسبت به بوی گاز کولر حساس است و حتی نشتیهای بسیار کوچک را هم تشخیص میدهد. با حرکت دادن این دستگاه در اطراف لولهها و قطعات سیستم کولر، محل نشتی به سرعت مشخص میشود.
۳. تست با گاز نیتروژن
در این روش ابتدا گاز مبرد داخل سیستم تخلیه میشود. سپس تکنسینها گاز نیتروژن را با فشار بالا وارد مدار کولر میکنند. اگر در جایی شکاف یا سوراخ وجود داشته باشد، گاز نیتروژن از آن خارج میشود و صدای مشخصی ایجاد میکند. با همین صدا میتوان محل نشتی را پیدا کرد.
۴. استفاده از محلول تشخیص نشتی
روش سادهتر دیگر استفاده از محلول مخصوص نشتییاب است. این محلول روی لولهها و اتصالات پاشیده میشود. اگر در نقطهای نشتی وجود داشته باشد، محلول شروع به ایجاد حباب یا کف میکند و تکنسین بهراحتی میتواند محل مشکل را شناسایی کند.
آنچه درباره شارژ گاز کولر خودرو گفتیم
سیستم تهویه مطبوع خودرو با گردش گاز مبرد در یک چرخه بسته کار میکند و در صورت سلامت سیستم، نیازی به شارژ مکرر ندارد؛ اما نشتی، فرسودگی و کاهش تدریجی گاز باعث افت خنککنندگی میشود و در چنین مواقعی شارژ گاز کولر خودرو ضروری است. شناخت علائم کمبود گاز، انتخاب مبرد مناسب، روش صحیح شارژ و تشخیص نشتی از مهمترین نکاتی است که مانع آسیب به کمپرسور و کاهش عملکرد کولر میشود. توجه به این موارد به رانندگان کمک میکند کولری خنک، پایدار و ایمن داشته باشند. چنانچه سوالی در این زمینه دارید میتوانید در بخش دیدگاهها بنویسید تا کارشناسان ما به آنها پاسخ دهند.
بسیار عالی و آموزنده بود ممنون